De Onderwereld

00:02 Gruwelijk drama. 00:03 Met meer moorden dan lijken. Ja, we spreken hier wel over geloof ik de grootste rechtszaak van Nederland ooit. Een monsterproces. 00:09 Zeven levensdelicten, 250 misdrijven en zo'n 15 verdachten. Als de bende van Venlo voor de rechter verschijnt, lijkt justitie een ijzersterke zaak te hebben. Tot verklaringen worden ingetrokken. Getuigen zich ineens niets meer herinneren. En één krooggetuige keer op keer een ander verhaal vertelt. Deze getuige is zo onbetrouwbaar als de pieten. En dan duiken er onverwacht twee dagboeken op. Vol beschrijvingen van de moorden. En uiteindelijk krijgt één verdachte levenslang. 00:38 De rechtbank veroordeelt u daarna tot levenslange gevraagd. 00:43 Frenkie B. En daarmee lijkt het verhaal voorbij. 00:50 Maar bijna 30 jaar later gebeurt iets wat lange tijd onmogelijk leek. Frankie P., de leider van de bende van Vendu, verlaat de gevangenis. Hij gaat naar een TBS-kliniek en voor het eerst ontstaat er een kans op een terugkerende maatschappij. Maar terwijl die kans dichterbij lijkt te komen, verandert er achter de schermen iets. Iets waardoor Frankie P. opnieuw achter de tralies verdwijnt. Dit is deel 2 van het verhaal van Frankie P. Welkom in de onderwereld. 01:43 Mijn naam is Bas van Mulken. Tegenover mij zit misdaadverslaggever Bas Dingemansen. En voor wie meer wil weten over de opkomst van Frankie P. en de bende van Venlo, dan adviseer ik je vooral de aflevering hiervoor even terug te luisteren. Dat is deel 1. Dan mis je geen belangrijke informatie. Bas, waar beginnen we vandaag? 02:00 Dit keer gaan we beginnen in 1994. En eigenlijk op het moment dat rechercheurs ontdekken dat al die moorden en gewelddadige overvallen misschien toch met elkaar samenhangen. 02:12 Eigenlijk het moment waarop het vermoeden bestaat dat achter al die misdrijven één groep schuil gaat. De bende van Vendo. Die bende bestaat dan volgens justitie uit een man of vijftien, minstens. Want waarschijnlijk is die veel groter geweest, is het vermoeden dan. Maar die organisatie lijkt twee takken te hebben. Je hebt aan de ene kant de Nederlandse tak. En aan de andere kant de Turkse tak. En laten we beginnen met die laatste. Waarbij eigenlijk twee namen in het oog springen. 02:44 Die in ieder geval goed zijn om te onthouden. Dan hebben we het over Hachi B. K. en Hassan T. Hassan heeft in die tijd een relatie met de moeder van Frankie. Met Ine. En gaat straks nog een hele bijzondere rol spelen in dit verhaal. Als hij de moeder van Frankie bedreigt. Maar goed, daar kom ik later op. Even onthouden, ja. En dan Hatsje BK. Hij is dan in de jaren negentig eigenaar... van meerdere coffeeshops in Venlo. En iemand die dan de bijnaam draagt... de HASH-burgemeester van Venlo. 03:17 En die Hatsje B... die zal volgens justitie opdrachtgever zijn... voor de moord op die jonge HASH-handelaar Ibo Karatja... waar we het de vorige aflevering over hebben gehad. Ja, die eerste moord is dat. Het is eigenlijk de eerste moord waar alles mee gaat lopen hier. En die Ibo zou vermoord zijn nadat hij een paar kilo hash uit een koffieshop achterover heeft gedrukt. En de drie Turkse mannen, wiens identiteit nooit is vastgesteld, eigenlijk het grote mysterie in dit dossier. Dat waren naar verluid illegale, illegale Turken die aanwezig zijn geweest, die getuigen zijn geweest van die moord op Ibo. 03:56 Die zijn spoorloos verdwenen en de recherche denkt, naast Ibo zijn ook die drie mannen vermoord. Dus dat is dan een afrekening in het drugsmilieu? Ja, precies. En dan komen we weer uit bij de Nederlandse tak van de bende. Want wie zou volgens justitie weer betrokken zijn bij die moorden? Onder andere dus op die Ibo, Frenkie Pee. En in die Nederlandse tak zitten naast Frankie, de hoofdrolspeler... ook zijn boezemvriend Sanni en Astrid. 04:26 Dat is zijn vriendin in die tijd. En ook iemand die Shaki de Junk wordt genoemd. Dat is geen kopstuk, maar wel een naam die gaat terugkeren in dit verhaal. Als getuige. Iemand die heel veel weet, of in ieder geval claimt te weten... over verschillende moorden. Maar ook daar straks meer over. 04:48 Maar wacht even, zijn we dan nu aanbeland op het punt waar justitie de puzzel inmiddels heeft gelegd? 04:53 Daar lijkt het op. En daarmee zijn we ook aangekomen bij het proces in 1995. Dus in 1994, daar vallen de stukjes ineen. En in 1995 is het dan zover, dan brengen ze het voor de rechter. 05:09 En dat is een monsterproces, kan je wel zeggen. Dat is een proces dat om ontzettend veel redenen, alleen al logistiek, heel veel verdachten, gewoon ontzettend ingewikkeld wordt. Op dat moment hebben wel al veel verdachten een verklaring afgelegd bij de politie in verschillende zaken. Dus justitie heeft een sterke zaak? Ja, dat denken ze aanvankelijk in ieder geval wel. Maar als het proces eenmaal begint in 1995, dan ontstaan eigenlijk vrij grote problemen. Precies waar je eigenlijk als justitie bang voor bent als je zo'n groot proces ingaat. 05:42 Allerlei verklaringen worden weer ingetrokken. Sommige verdachten komen terug op verklaringen of een deel daarvan. En anderen die leiden spontaan aan geheugenverlies. En vooral Shaki, Shaki de Junk die ik net noemde, die zorgt wel voor grote problemen. Wat is dat voor een type? Wat is dat voor een naam ook? Ja, nou goed, als er iemand is die voor hoofdbrekens zorgt bij justitie, is hij het. En die bijnaam, die heeft hij natuurlijk ook niet zomaar gekregen, de junk. Shaki is op dat moment ergens in de twintig, zwak begaafd, verslaafd aan heroïne, vandaar de bijnaam. 06:17 Maar toch, ondanks alles wat hij tegen zich heeft spreken eigenlijk, is hij voor justitie een belangrijke getuige, een kroongetuige zelfs. Hij weet ontzettend veel en legt in een paar weken tijd wel 15 verklaringen af. Maar nu komt het. Het zijn wel steeds verschillende verklaringen. Het is volstrekt onmogelijk om in één zin bewijs van spreken samen te vatten wat hij nou allemaal beweerd heeft. 06:45 De beweringen die hij vanmorgen gedaan heeft zijn op zichzelf ook allemaal weer met elkaar in strijd. Shaki wordt in de media al gauw omschreven als de clown van het proces. Eerst bekend hij, dan trekt hij zijn verklaring weer in. 06:58 U heeft vanmorgen nogal Shaki aangepakt, geloof ik. Wat wilt u daarmee bereiken? Met Shaki zijn we nog wel een paar uur bezig, denk ik. 07:05 Dan bevestigt hij die eerdere verklaring weer. En weer later zegt dat hij alles heeft verzonnen. En het moeilijke is dan... 07:14 Wat klopt er nou van wat Sjaki heeft gezegd en wat is gewoon grote onzin? 07:18 Ik ben geen helderziende, maar als ik het dossier lees en zijn verklaring ernaast legt, dan is er van schuld geen sprake. En zodoende wil ik hem herinneren aan details. Hij heeft dat in de puntjes verklaard over feiten die absoluut niet kunnen kloppen. En wat kan justitie daarmee dan? 07:32 Nou, dat is vrij bijzonder, denk ik. Justitie ziet eigenlijk geen problemen in die houding van Shaki, in die wisselende verklaring. Geen problemen voor de bewijsvoering. En zegt eigenlijk, je kunt een onbetrouwbare bron hebben die toch betrouwbare informatie levert. Dus tussen al die onzin kan je toch een paar goede elementen uithalen. 07:55 Deze getuige is zo onbetrouwbaar als de Pieter. Dat is verbijsterend. Ik heb het in een strafzaak van dit kaliber, moet ik u zeggen, nog zelden zo meegemaakt... dat de zaak valt op straat bij de getuigenis van zo'n draaikond. 08:06 Uiteindelijk doet de rechtbank in Roermond uitspraak. Zeven verdachten krijgen samen bij elkaar 84 jaar gevangenisstraf. Dus zeven verdachten van die groep van 15. Maar er vallen, en dan vooral aan de Turkse kant van het verhaal... Ja, toch ook wel vrije sprake. En Hashibay, de man die bekend staat als de Hash-burgemeester van Venlo... die komt er het slechtst van af aan de Turkse kant. Hij wordt wel veroordeeld. Hij krijgt 15 jaar gevangenisstraf. 08:34 Je wordt veroordeeld tot een gevangenisstraf... voor de tijd van 15 jaar onvoorwaardigd. 08:41 En kan justitie daarmee leven? 08:42 Nee, eigenlijk helemaal niet. Justitie is vrij kritisch op dat vonnis... Want 84 jaar bij elkaar, dat klinkt natuurlijk als veel. Maar justitie heeft veel meer geëist dan wat er is opgelegd uiteindelijk. En het grote aantal vrijspraken, dat zit justitie ook dwars. 09:01 En het feit dat sommige bendeleden er met een relatief lage gevangenisstraf vanaf komen... dat vinden ze eigenlijk onaanvaardbaar daar. 09:10 En hoe zit het dan met die andere namen in het dossier? Frankie en zijn vriendin Astrid en Sunny? 09:16 Die kregen wel een gevangenisstraf opgelegd, anders dan een deel van de Turkse tak. Frankie is aangeklaagd voor alle zeven levensdelicten... Hij krijgt in eerste aanleg dus het proces in Roermond krijgt hij levenslang. 09:37 Dat is echt op dat moment, 1995, een zeldzaamheid. En hoe gaat hij daarmee om dan? Nou, nogal opvallend zou ik wel kunnen zeggen. Het is bijna laconiek hoe hij reageert op het feit dat hij de rest van zijn leven de gevangenis in moet. En dat kunnen we gewoon zien op de rechtbankbeelden in die tijd. Er is gefilmd in die rechtbank en je ziet zijn reactie. Als de rechter hem vertelt dat hij levenslang krijgt... Vraagt hij eerst wat dat precies betekent. En hij wil weten of hij wel of geen TBS krijgt. 10:09 Dat is op dat moment misschien wel zijn belangrijkste gedachte. En als duidelijk is dat hij geen TBS maatregel krijgt opgelegd. Dus dat hij niet naar een kliniek hoeft. Dan mompelt hij iets dat moeilijk te verstaan is. Maar het lijkt op, dankjewel, dan ziet het er beter uit dan ik had verwacht. Dus hij krijgt levenslang en dat was de reactie. En als de rechter hem daarop wijst dat hij nog in hoger beroep kan... tegen die levenslange gevangenisstraf... dan antwoordt hij lachend... ja, dan zien we elkaar over drie maanden weer. 10:39 Wie heeft de aangespraak geschreven? 10:41 Wat is levenslange gevangenis? Levenslange gevangenis. En de DBS geschreven? Ja, wacht u nog even? Ik ben nog niet klaar. 10:48 Als u het met de uitspraak niet eens bent, dan heeft u 14 dagen vandaag gehaald. 10:51 Nou, we zien dus even prima. 10:54 U kunt gaan. 11:03 En dat is wat er gebeurt. De zaak gaat verder in hoger beroep. En ook justitie is het niet eens met die uitspraken, dus gaat ook in hoger beroep. Ja, dan gaan we naar het Hof en dan? Ja, naar Den Bosch voor het hoger beroep waar bijna de complete bende van Venlo opnieuw voor de rechter moet verschijnen. Maar in aanloop naar dat proces in hoger beroep gebeurt er iets onverwachts. Iets wat de zaak volledig op zijn kop zal zetten. 11:30 Er duiken twee schriftjes op met goudkleurige slotjes en met plaatjes van Minnie Mouse en Two Unlimited. Dat klinkt dan niet heel volwassen. Wat staat erin? Nou ja, er staan bizarre dingen in. Dingen die je misschien niet zou verwachten als je de buitenkant ziet. Maar ik citeer even berichten uit die tijd. 11:50 Ik heb gezien dat Frenk bij een canoclub nog twee à drie keer op de man schoot. Het was echt verschrikkelijk. En toen werd een steen op zijn buik gebonden en met een swingelgebaar in het water gegooid. Maar wie heeft dat geschreven dan? De dagboeken zijn van Astrid, van de vriendin van Frenkie P. En die dagboeken die blij zijn te hebben geschreven toen ze zelf vast zat... 12:16 In totaal schrijft ze over maar liefst vijf moorden die worden toegedicht aan de bende van Venlo. Zoals de carnavalsmoord op het bejaarde echtpaar. Het echtpaar van Rijn in Venlo. Wat kun je meer vertellen over Astrid? Op het moment dat dit nog allemaal speelt is Astrid echt nog piepjong. Ze is ergens rond de twintig en is eigenlijk gewoon een schoenenverkoopster uit Tegelen. Iemand die naar Verluyt een vrij braaf leven leidde. Totdat ze Frenkie leerde kennen. 12:45 En aanvankelijk legt Astrid bij de politie belastende verklaringen af. Maar later verandert dat nadat Frenkie laat weten dat iedereen zijn bek moet houden. 12:55 En hoe komen die schriftjes dan boven water? 12:57 Dat is misschien wel het meest opmerkelijke deel van dit verhaal. Daar hebben we destijds ook verschillende kranten over geschreven. Het verhaal gaat als volgt. Astrid zit dus vast. En ze vindt de dagboeken uiteindelijk te gevaarlijk. Alles wat ze heeft toevertrouwd aan het papier... dat wil ze toch niet delen met de buitenwacht. Ze wil er dus vanaf. En dus geeft ze de schriftjes mee aan een nichtje van Frankie... die op dat moment ook vastzit... En dat nichtje neemt de dagboeken mee als ze met proefverlof mag. 13:30 Dus ze mag de gevangenis tijdelijk verlaten. En dan neemt ze die schriftjes op vrij ingenieuze wijze mee, want ze verstopt ze in de maxicozie. Waar je je kind in mag doen, daar stopt zij de dagboekjes in. En zo smokkelt ze eigenlijk de gevangenis uit. 13:46 Het geeft langzaam op een script van een film te lijken. 13:48 Ja, maar daar eindigt het dus niet, dit verhaal. Het wordt eigenlijk nog gekker. Want de schriftjes worden niet vernietigd, zoals Asgert eigenlijk heeft gevraagd. Nee, ze blijven achter in die maxicozie, in dat kinderzitje. Totdat een oppas ze uiteindelijk vindt. En die belt de politie. 14:05 Dat betekent dus dat de politie die dagboekjes in handen heeft... Wat staat er nog meer in? 14:10 Ja, echt van alles. Asset schrijft over relatie met Frankie, over haar angsten, over geweld. Ze schrijft bijvoorbeeld... Frank wou dat ik zag hoe hij mensen doodmaakte en daar haat ik hem voor. En over de carnavalsmoorden schrijft ze... Ja, dat zijn nogal uitspraken joh. 14:40 Ja, en juist daarom gaan die schriftjes natuurlijk een belangrijke rol spelen tijdens dat hoger beroep in Den Bosch. Sterker nog, het wordt misschien wel het belangrijkste bewijsmateriaal van dat proces. Het kan dienen als ondersteunende bewijslast, vindt justitie dan. Omdat ze in die dagboeken, daar omschrijft Astrid op welke wijze de moord en de doodslagen hebben plaatsgevonden. En welke personen daarbij betrokken zouden zijn. 15:09 Wat vertelt zij hier zelf over tijdens het proces? 15:12 Ja, bijna niets. De rechter probeert het echt, probeert die informatie uit haar te trekken. Maar Astrid blijft eigenlijk zwijgen. 15:19 Maar ze weet wel dat die dagboeken van haar... in handen van de politie zijn. 15:23 Zeker. Sterker nog, als het nieuws naar buiten komt... dat die dagboeken in handen zijn gevallen van de politie... dan is ze naar verluid echt in rep en roer. Ze belt naar de politie, naar de recherche... van ik wil mijn spullen terug. Als dat niet gebeurt, dan stuurt ze in paniek... een soort smeekbede aan Frankie. Die zit dan in de gevangenis... 15:48 Zo van ja, je moet het niet geloven. Ze liegen. Ik heb het allemaal niet zo bedoeld. Alles om dat maar te ontkrachten wat in die dagboekje staat. Maar haar brief aan Frenkie met die smeekbeden, die wordt onderschept. 15:59 Ja, want wat staat er dan precies in? 16:01 Ja, dat is echt een bijzondere brief die ze aan Frenkie stuurt. Echt mierzoete woorden. Ze schrijft bijvoorbeeld... Frenkie, schatje, je zult wel kwaad op me zijn. Het spijt me heel erg... dat al die leugens en onzin daar terechtgekomen zijn. En ze schrijft, ik wil je niet kwijt... en hoop dat je mij ook niet kwijt wil. En het gekke is dat die brief eigenlijk niet te rijmen valt... met wat ze heeft geschreven in die dagboeken... waarin ze dus schrijft dat ze Frenkie haat, dat hij een klootzak is... dat hij haar sloeg en seksueel misbruikte... 16:36 Maar misschien laat het ook wel zien dat ze eigenlijk heel erg bang was voor Frenkie. 16:42 En wat vindt Frenkie P zelf dan van alles waar hij van verdacht wordt? 16:46 Frenkie ontkent eigenlijk alles. Alleen de fatale roofoverval op beveiliger Je Wissink in Reuver, die bekent hij. 16:54 Op 20 januari 1994 belt Sarnie P. aan bij J. Wissink in Reuver. Wanneer hij de deur nietsvermoedend opent, krijgt hij meteen een pistool op het hoofd gedrukt. Frenkie P. houdt het geweer vast en roept, dit is een overval. Ik weet alles van jou. Plosseling schiet Frenkie. Sarnie begint het slachtoffer te bewerken met een honkbalknuppel. Vervolgens pakt Frenkie een pistool en schiet Wissink dood. Moeilijk geweest voor de familie. Ja, heel moeilijk. Vooral voor moeders. 17:22 Maar ook daar houdt hij vol dat er sprake was van doodslag, van iets dat in een opwelling gebeurde en zeker niet van een voorbedacht plan, voorbedachte raden, van een moord. Uiteindelijk komt na weken van verklaringen, getuigen, procesdagen de vraag op tafel. Wat was nou precies de rol van Frenkie P en welke straf hoort daarbij? En dus zijn alle ogen gericht op Frankie P. Ja, want justitie zet hem echt neer als de leider van de bende van Venlo. 17:53 Hij duikt steeds weer op in dit dossier bij al die grote delicten, bij eigenlijk alle moorden. En hoe loopt dat hoger beroep af? Vandaag de dag kennen we nog altijd het credo appelleren is riskeren. Dus in hoger beroep gaan brengt een risico met zich mee. En dat gold in de jaren negentig kennelijk ook al. Want voor een groot deel van de bende van Venlo loopt dat hoger beroep eigenlijk slecht af. Het hof straft zwaarder dan de rechtbank heeft gedaan. 18:22 We dachten hier samen met andere zeke mensen op een kille. Want devens brute en gruwelijke wijze om het leven te praten. Op geen enkele wijze heeft hij laten blijken. Enige gevoelen van spijten hebben devensgeleven slachtoffers en de nabestaanden heeft aangedaan. At het op een sanctie die niet anders kan zijn dan een vrijheidsbenemende straf die een definitieve verwijdering van verdachten uit de maatschappij betekent. Veroordeelt de verdachte tot een levenslammig afstand. 18:53 Wat wel blijft staan is die levenslange gevangenisstraf voor Frenkie P. Het hof houdt hem verantwoordelijk voor zeven levensdelicten in Venlo en omgeving. De rechters in Den Bosch vinden dat er een definitieve verwijdering van Frenkie uit de samenleving noodzakelijk is. Zeggen ze in een arrest. En nog iets opvallends. Het Hof vindt dat Frankie niet voor verbetering vatbaar is. En dan heeft TBS ook geen enkele zin. Dus TBS kan niet bestaan naast zijn levenslang. 19:25 Maar ze hadden ook kunnen kiezen voor een hele lange gevangenisstraf. In combinatie met TBS. Maar dat zien ze dus niet zitten. 19:32 En dan nu, terug naar het verhaal. 19:54 Hoe hoort Frankie P. dit alles aan? 19:56 Frankie krijgt levenslang. Sanni, zijn boezemvriend, krijgt uiteindelijk tien jaar cel en tbs. Vriendin Astrid wordt vrijgesproken door het hof. En de Turkse Hashi B. K. gaat opnieuw voor de bel en krijgt vijftien jaar gevangenisstraf. En dan zou je denken, hier eindigt het. Ja, dat zou je denken. Maar voor sommigen blijkt deze zaak nooit echt voorbij te zijn. En hoe bedoel je dat? We zijn dan meer dan twintig jaar verder en dan komt een oud bendelid opnieuw in beeld. 20:29 Helemaal aan het begin vertelde ik je al over hoe de organisatie een beetje aan elkaar stak met een Turkse tak en een Nederlandse tak. En in die Turkse tak die Hassan T waar ik het al over had. Destijds de partner van Ine, van de moeder van Frenkie. Een man die aanvankelijk werd vrijgesproken bij de rechtbank in Roermond... maar in hoger beroep 12 jaar gevangenisstraf kreeg... voor zijn aandeel binnen de bende. En dat hij die gevangenisstraf heeft gekregen... dat hij überhaupt is veroordeeld... dat krijgt hij niet verwerkt. 21:03 Dat krijgt hij niet weggeslikt. En het is oktober 2017. Dan is die Hassan T. inmiddels 63. En die duikt dan op met een vuurwapen bij de woning van de moeder van Frenkie. 21:27 Die moeder komt net thuis van een avondje Kine... en volgens de familie overmeestert Hassan haar bij de poort... en dwingt haar mee naar binnen in haar eigen woning met dat vuurwapen. En daar eist hij dat Ine naar haar zoon Frenkie belt. 21:45 Dat Frenkie ook naar L1 moest bellen en zeggen dat hij onschuldig werd. 21:49 Die zit nog steeds in de gevangenis natuurlijk... En Frankie moet dan zelf contact opnemen met L1, met de Limburgse omroep. En dan moet hij eigenlijk aan de omroep vertellen van... met Frankie P. hier van de bende van Venlo. Ik wil jullie even vertellen, Hassan is onschuldig. Die is ten onrechte veroordeeld voor zijn rol binnen de bende van Venlo. 22:10 Dat is wat Hassan altijd heeft volgehouden. Het zit hem dwars, want hij is veroordeeld. En nu probeert hij op deze manier dat verhaal naar buiten te krijgen. 22:26 En hoe gaat dat verhaal dan verder? Hoe doet zij? 22:28 Op een onbewaakt moment weet de moeder van Frenkie de telefoon te pakken. Ze sluit zich op het toilet en belt dan naar de politie. Tegen de tijd dat het arrestatieteam verschijnt, dan is Hassan alweer verdwenen. Maar later kunnen ze hem alsnog aanhouden. 22:45 Dat is wel heel bizar eigenlijk. Er zijn, wat je zegt, meer dan twintig jaar... 22:50 na de uitspraak. 22:51 Ja, en ik kan het nog gekker maken... want het is niet de eerste keer dat dit is gebeurd. Hassan is gewoon al eerder veroordeeld zelfs... nadat hij de moeder van Frankie had gedwongen... een verklaring op papier te zetten... 23:04 En daarmee zou ze dan ook zijn onschuld aantonen. En ook na deze nieuwe zaak volgt een gevangenisstraf. Uiteindelijk wordt Hassan in hoger beroep tot 45 maanden gevangenisstraf veroordeeld. Waarvan een deel 11 maanden voorwaardelijk. En hij wordt dus veroordeeld uiteindelijk voor bedreiging van die moeder, van Ine. en wederrechtelijke vrijheidsberoving. Haar vasthouden eigenlijk in haar woning. 23:30 Ja, dat is een bizar verhaal. En zeker omdat er natuurlijk zoveel tijd overheen is gegaan... dat het dan weer tot een geweldsexplosie leidt eigenlijk. De moeder is ongedeerd gebleven. Als we dan teruggaan naar Frenkie P. Hoe is het hem verlopen sinds zijn veroordeling? 23:43 Nou, hij heeft de hele tijd... Ja, gewoon gezeten. En het idee gehad dat er geen perspectief was. Dat hij gewoon de rest van zijn leven vast zou zitten. Maar voor hem verandert er echt iets wezenlijks. En dat gebeurt niet in Venlo. En niet in Limburg. Of zelfs in Nederland. Nee, dat gebeurt bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. 24:05 Jarenlang was in Nederland namelijk levenslang gewoon echt een levenslang. En Europese rechters van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens, die oordelen eigenlijk dat Nederland niet goed bezig is. Het levenslang mag eigenlijk geen levenslang zijn, zeggen zij. Dat is inhumaan. En dus tikken ze eigenlijk Nederland op de vingers. En daardoor verandert ook het Nederlandse systeem. Mensen zoals Frankie dus... krijgen na 25 jaar de kans om alsnog terug te keren in de samenleving. 24:40 En hoe verloopt dat dan voor Frankie P.? 24:43 Aanvankelijk niet goed. Het zit zo... Om terug te kunnen keren in de samenleving moet je langs een adviescommissie voor levenslang gestraften. En die toetsen dan jouw casus. Nou, Frenkie is een van de eerste levenslang gestraften die aan de beurt komt. En bij Frenkie gaat eigenlijk het zijn vrij snel op rood. Dus dat adviescommissie zet het zijn op rood. 25:09 Er zijn zorgen over zijn persoonlijkheid. Vooral, Frankie, die werkt nauwelijks mee aan onderzoeken... naar zijn psychische vermogens, psychische gesteldheid. Dan zegt dat adviescollege ook van... wij kunnen met goed fatsoen natuurlijk niet iemand naar buiten laten gaan... die we niet, even plat gezegd, tussen de oren kunnen kijken. Niemand kan inschatten hoe gevaarlijk hij nog is. 25:34 Dat betekent dus dat zijn zeildeur dicht blijft. 25:38 Ja, maar daar legt Frenkie zich niet bij neer. Hij stapt naar de rechter en daardoor gebeurt er in 2020 wel iets bijzonders. Voor het eerst sinds die jaren negentig... verschijnt hij weer in het openbaar voor de rechter. Tijdens een zitting in Den Haag. 25:55 Was jij daarbij? 25:56 Jazeker, en ik niet alleen. Omdat het Frenkie P. was, zat die zaal in Den Haag afgeladen vol. Journalisten, cameraploegen, rechtbanktekenaars, iedereen... wilde een glimp opvangen van die man die al in 1994... achter Slot de Grendel is gegaan. En daar zat hij. Met die bekende paardenstaart. Dat was maar de vraag of die er nog zou zijn. Zij het iets korter en grijzer dan vroeger. En hij was wat steviger. Hij werd vroeger de smalle genoemd. 26:27 Nou ja, die eigenschap herkende ik niet meer in hem terug. En hoe kwam hij op jou over? Ik vond hem vrij ontspannen. Kijk, het gaat hier wel ergens over. Het gaat erover of die deur van hem ooit nog opengaat, die gevangenisdeur. En toch, hij oogde ontspannen, bijna onaangedaan. Hij noemde alles wat er om hem heen gebeurde een poppenkast. Ja, we moeten niet over praten. 26:51 Ik heb dat niet gedaan. Nee. Ook dat hele proces wat eraan vooraf is gegaan over wel of niet vrij laten. Poppenkast, volgens Frenkie. En toen hem gevraagd werd naar hoe hij naar zijn toekomst keek, zei hij... 27:15 Wat heeft het voor zin om na te denken over je toekomst als je levenslang vast zit? Uiteindelijk verliest hij in 2020 die procedure en blijft de celdeur dicht. Einde verhaal, punt erachter. Nee, dat is niet zo, want daarna verandert er eigenlijk iets bij Frenkie. Hij besluit alsnog mee te werken met onderzoeken naar zijn psyche. Hij laat zich onderzoeken in het Pieter Baan Centrum... in die bekende forensische observatiekliniek... En in dat Pieter Baan centrum worden persoonlijkheidsstoornissen bij hem ontdekt. 27:50 En volgens zijn advocaat zet hem dat aan het denken. Misschien is er toch wel iets waar ik aan kan werken. En hij lijkt te accepteren op dat moment dat de behandeling van die stoornissen eigenlijk de enige juiste route is. De enige weg vooruit. En dat blijkt een belangrijke stap, want uiteindelijk komt hij dus terecht in TBS-kliniek De Royce Wissel. 28:14 Maar wacht even, dat betekent dus dat hij na bijna, wat zal het zijn, een jaar of dertig voor het eerst de gevangenis verlaat? 28:21 Ja, hij zit bijna dertig jaar vast als hij naar de kliniek gaat. Hij is in 1994 achter de deur gegaan. 28:29 En in januari 2024 verhuist hij dus naar de Royce Wissel, naar die TBS-kliniek. En dan gaat hij niet als vrije man, hij is officieel nog steeds gevangenen. Maar hij mag daar wel aan zichzelf gaan werken. Hij krijgt zijn behandelingen en daarmee is hij dus een stap dichterbij... 28:49 Een terugkeer in de maatschappij. En zit ze op om te wachten bij de TBS-kliniek? Niet bepaald. En dat geldt niet alleen voor de Royce-wissel. Want er wordt links en rechts geshopt bij andere klinieken. Van, goh, wat kunnen jullie met Frenkie aan de slag? En eigenlijk klinkt overal een beetje hetzelfde verhaal. 29:07 Hij is een atypische patiënt, want dat ben je als je in een kliniek zit. De meeste patiënten komen redelijk kort naar hun delicten in die kliniek terecht. En bij Frenkie liggen die feiten natuurlijk al zo'n 30 jaar achter hem. En bovendien heeft hij zijn reputatie een beetje tegen. Hij is niet zomaar een patiënt, hij is de leider van de bende van Venlo... En in de gevangenis, in die dertig jaar in de gevangenis... zijn er ook links en rechts wat incidenten geweest. Dus zijn reputatie werkt niet in zijn voordeel. 29:39 Maar opvallend genoeg, de eerste signalen... zodra hij eenmaal in die kliniek zit, die zijn positief. Hij werkt mee, hij heeft een open houding... hij zet zich in voor die behandeling. De deur staat op een kier naar buiten toe. Dat is nog lang... Maar goed, zijn behandelaren hebben er echt vertrouwen in dat hij progressie gaat boeken. En precies op dat moment, dan verandert er iets. Niet in de kliniek, niet vanuit politie of het OM, nee... 30:10 Er verandert iets in de politiek in Den Haag. Den Haag? Ja, want je had kabinet Rutte. Dat is gesneuveld. En Geert Wilders met zijn PVV wint de nieuwe verkiezingen op dat moment. En in het programma van de partij, van de PVV, staat heel duidelijk... levenslang is levenslang. Dus voor de PVV is er geen ruimte om... naar buiten te gaan als je die gevangenisstraf hebt opgelegd gekregen. Het gaat dus helemaal in tegen die tik op de vingers die we hebben gekregen... van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens. 30:44 In juli 2024 wordt het nieuwe kabinet geïnstalleerd. En dan landt Ingrid Koen-Radi op de post van staatssecretaris voor Justitie en Veiligheid. En zij is op dat moment onderdeel van de PVV. 31:00 Op datzelfde moment, eigenlijk in de roodse wissel, gaat iedereen nietsvermoedend verder. En de behandelaren van Frenkie, die kijken al voorzichtig vooruit. Ze zien iemand die meewerkt, die praat, die zich kwetsbaar opstelt. Ze zeggen, ja, er is een lange weg te gaan, maar we hebben vertrouwen, er is perspectief aan deze kant. En dan komen vanuit Den Haag, vanuit die nieuwe staatssecretaris Koen Radi van de PVV, al de vragen over Frenkie. 31:31 Moet iemand die levenslang heeft gekregen, moet die wel in een tbs-kliniek verblijven? Kan die behandeling die hij nodig heeft, kan die niet gewoon plaatsvinden binnen de gevangenismuren? De behandelaren die zeggen dan eigenlijk van nee, het beste is om hem hier te behandelen in een kliniek. 31:51 Maar daar lijkt Coenradi lak aan te hebben. In 2025 krijgt Frenkie plotseling te horen... jouw tijd in de kliniek zit erop. Je moet weg uit de Royce Wissel en terug naar de gevangenis. Dan gaat hij eerst naar Vught... Daar hebben ze een speciale afdeling voor psychiatrische gedetineerden... waar nog enige vorm van behandeling mogelijk is. Daar zegt Frenkie van... de deskundigen hebben al gezegd, dit heeft geen zin, dus ik werk niet mee. 32:22 En dan zeggen ze, oké, dan stuur je weer gewoon terug naar de gewone gevangenis. En dan belandt hij weer in Roermond. En in de tussentijd heeft hij geen enkele mogelijkheid om die beslissing aan te vechten. 32:33 Het is wel een gek detail eigenlijk dat de ene Venonaar, namelijk Geert Wilders en de PVV... die andere Venonaar, Frankie P., pootje labt. En daar is eigenlijk voor zorgd dat de deur die op een kier stond... dicht blijft, of weer dicht gaat eigenlijk. 32:47 Ja, en dat is echt wel bijzonder hoor. Want er is jarenlang gewerkt aan onderzoek... aan een stukje behandeling, resocialisatie. Voor het eerst sinds 1994, dat is lang, maar voor het eerst sinds die tijd... 33:03 was er iets van een kans dat hij terug zou keren in de maatschappij, Frenkie P. En juist op dat punt eindigt zijn traject in de TBS-kliniek. En ja, dan is Frenkie gewoon weer terug bij af in de gevangenis. En wat is zijn reactie? Nou, ik heb er uitgebreid over gesproken met zijn advocaten, met Janneke de Krom. En volgens haar kwam de beslissing om Frenkie terug te sturen naar de gevangenis echt wel hard aan. Frenkie is ervan overtuigd dat hij in een gevangenis eigenlijk nooit de juiste behandeling kan krijgen. 33:36 In ieder geval niet die behandeling die hij in een kliniek zou krijgen. En daarmee zegt hij eigenlijk precies ook wat die deskundigen eerder hebben gezegd. Ja, het is wenselijk voor zijn traject dat hij in zo'n kliniek zit. Dus die beslissing is echt wel binnengekomen bij hem. 33:49 En hoe gaat het nu verder? 33:50 Dat weet op dit moment eigenlijk nog niemand. Er ligt sinds april 2026 een nieuw advies... van die adviescommissie Levenslang Gestraften. Dus dat is die club die zich buigt over... is iemand klaar om in ieder geval te werken aan een terugkeer in de maatschappij? Wat er in dat advies staat, dat nieuwe advies... Ja, dat is niet bekend. Ook niet bij Frankie zelf of bij zijn advocaat, bij Sjanneke de Krom. Eigenlijk weet je pas wat het advies is op het moment dat er al een besluit is genomen door de staatssecretaris. 34:26 We zijn nu al vier, vijf maanden aan het wachten op dat besluit van de nieuwe staatssecretaris. Want dat is niet langer mevrouw Coenradi. 34:36 Ik heb justitie daarna gevraagd. Wat is de status? Of willen jullie iets zeggen over het terugplaatsen van Frenkie? Zij willen er helemaal niks over zeggen. Ik heb ook de Royce Wissel, de TBS-kliniek waar die zat, om een reactie gevraagd. Die willen ook niks zeggen. En dus blijft voorlopig één vraag boven deze zaak hangen. Wat gebeurt er nu verder met Frenkie P.? 34:56 Heb jij nog op een of andere manier de mogelijkheid om hem te spreken hierover? 35:00 Nou, ik volg dit dossier echt al jaren. En in die jaren heb ik meerdere pogingen gedaan om hem te mogen interviewen. Om bij hem op bezoek te gaan. Al is het even telefonisch hem wat vragen te kunnen stellen. En dat wordt steeds afgehouden vanuit justitie, vanuit de gevangenis. Hij staat er zelf echt wel voor open. Maar dat wordt gewoon tegengehouden. En dat is wel heel erg jammer. Want ik heb wel begrepen inmiddels dat hij verschillende punten van zijn eigen verhaal, ook zoals wij dat de vorige keer in de podcast hebben verteld, dat hij dat betwist, dat hij het daar niet mee eens is. 35:35 Alleen ja, ik heb geen kans om hem dat voor te houden, dus ik weet ook niet waar hij het niet mee eens is, wat hij precies betwist. Ik weet dat hij op de hoogte is van het feit dat we al een podcast aflevering over hem hebben gemaakt. Daar was hij ook wat kritisch op van wat ik heb begrepen. Maar goed, op welke punten hij nou precies kritiek heeft, dat durf ik niet te zeggen. Ik hoop dat ik dat ooit nog eens van hem zelf ga horen. 35:59 Oké, dankjewel Bas. Wie weet helpt het door een keer uit te spreken. Bedankt voor nu. We maken ons op voor de volgende podcast. En we krijgen natuurlijk in de tussentijd heel veel reacties binnen. Dank daarvoor. Laat vooral van je horen in de comments. Deel je mening. Geef ons tips. Daar doen we echt wat mee. En dan gaan we nu afsluiten. Dit was de onderwereld. Terug naar de bovenwereld.